ΚΑΒΑΛΑ: Όλα όσα πρέπει να ξέρεις είναι εδώ

Αρχική » Αφιερώματα » ΚΑΒΑΛΑ: Όλα όσα πρέπει να ξέρεις είναι εδώ

Οι ξένοι του Μεσοπολέμου τη χαρακτήριζαν «το μικρό Μόντε Κάρλο» λόγω της αμφιθεατρικής της θέσης. Ο Εγγονόπουλος σε γράμμα του τη χαρακτηρίζει «περίεργη πόλις». Γαλάζια πολιτεία, Μέκκα του καπνού, είναι μερικοί ακόμη από τους χαρακτηρισμούς για την πόλη της Καβάλας, μιας πόλης που η ιστορία της ξεκινά από την προϊστορία, από τα πολύ πολύ παλιά χρόνια δηλαδή.
Θάλασσα, λόφοι, χερσόνησος, τείχη, ακρόπολη, καπναποθήκες, πρόσφυγες, προξενεία, αστοί, καπνεργάτες, συνδικαλισμός, εμπόριο, νεοκλασικά κτήρια, Καμάρες, τουρισμός, Μουσεία, πολυκατοικίες, τσιμέντο… τα στοιχεία που συνθέτουν την εικόνα της Καβάλας στο πέρασμα των χρόνων. Μια πόλη της Δύσης με πολλά στοιχεία από τη γείτονα Ανατολή.
Την Καβάλα πρέπει να την περπατήσεις, να αφεθείς στους ρυθμούς της, να αφουγκραστείς την ιστορία της, να κρυφακούσεις τις κουβέντες των κατοίκων της. Να μεθύσεις στα μπαράκια της, να φας ψαράκι στην παραλία, να ρομαντζάρεις στην Παλιά πόλη, να μυρίσεις τον μπασμά, να κολυμπήσεις στις παραλίες της, να χορέψεις ποντιακά σε πανηγύρια. Θα την αγαπήσεις με ό,τι κι αν επιλέξεις να κάνεις, αν δεν είναι έρωτας με την πρώτη ματιά!

Από τον 7ο π.Χ. αιώνα και για 2.500 χρόνια η Νεάπολη –όπως ήταν το αρχαιότερο όνομα της πόλης– ήταν χτισμένη, οχυρωμένη σε έναν βράχο, στη χερσόνησο. Η θέση της πόλης κατέχει στρατηγική σημασία και μόνο τυχαίο δεν είναι ότι από την πόλη περνούσε η Εγνατία Οδός της αρχαιότητας συνδέοντας την Ανατολή με τη Δύση. Την εποχή του Φιλίππου η πόλη έγινε το επίνειο των Φιλίππων, για να ακμάσει και πάλι επί ρωμαιοκρατίας χάρη στο λιμάνι. Είναι λίγο μετά –κάπου μεταξύ 7ου & 8ου μ. Χ. αιώνα– που η πόλη ονομάστηκε Χριστούπολη. Αξίζει να αναφερθεί ότι στο λιμάνι της Καβάλας αποβιβάστηκε το 49μ.Χ. ο Απόστολος Παύλος για να πάει στους Φιλίππους.
Ακολουθεί η οθωμανική περίοδος κατά την οποία η πόλη αρχίζει να αποκτά υποδομές με την επισκευή του παλιού υδραγωγείου, την ίδρυση του Ιμαρέτ από τον Ιμπραήμ Πασά αλλά και χαμάμ, τεκέδες και τζαμιά για τις ανάγκες του εξισλαμισμένου πληθυσμού που είχε αυξηθεί σημαντικά.
Στα τέλη του 14ου αιώνα η πόλη πήρε το όνομα Καβάλα το οποίο επικράτησε στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, ενώ το 1864 άρχισε να εκτείνεται και πέρα από τα τείχη της. Τη σημερινή της μορφή η πόλη άρχισε να την παίρνει από το 1928.

Ανηφορίζοντας στην Παλιά πόλη
Αυτό τον ανήφορο πρέπει οπωσδήποτε να τον πάρεις, μιας κι εκεί θα δεις μερικά από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Καβάλας, ενώ η βόλτα σου υπόσχεται ανεμπόδιστη θέα!
Στην Παναγία [όχι δεν πρόκειται για κειμενικό λάθος, καθώς έτσι ονομάζεται η περιοχή της Παλιάς πόλης] βρίσκεται το κάστρο, που όταν χτίστηκε προοριζόταν για προστασία από επιθέσεις με βέλη, τόξα και ξίφη αλλά έχασε αυτό του τον χαρακτήρα την εποχή της πυρίτιδας, ενώ στην οθωμανική περίοδο αποτέλεσε τόπο φυλακής και εξορίας για τους υπηκόους του Σουλτάνου.
Η ακρόπολη οφείλει τη σημερινή της μορφή στους Οθωμανούς που την κατασκεύασαν στα ερείπια του βυζαντινού κάστρου το 1425 & το 1530. Το σημαντικότερο τμήμα της αποτελούσε ο εσωτερικός περίβολος με τη δεξαμενή νερού, την αποθήκη πυρομαχικών και τροφίμων, τον κεντρικό κυλινδρικό πύργο και τα καταλύματα της φρουράς. Μέχρι το 1880, εκεί βρισκόταν το διοικητικό κέντρο της πόλης, παρότι η πόλη είχε ήδη εκταθεί έξω από τα τείχη από το 1864.
Η βόλτα στην Παλιά πόλη περνά και από την πλατεία του Μοχάμεντ Αλί με το άγαλμά του στο κέντρο της, ανάμεσα στο κονάκι του, το σπίτι της οικογένειάς του δηλαδή, και στην εκκλησία της Παναγίας. Η πλατεία χτίστηκε εκεί όπου βρίσκονταν τα σπίτια των χριστιανών την περίοδο της τουρκοκρατίας. Το κονάκι, είναι ένα κτίσμα του 18ου αιώνα κι ένα από τα λίγα σπίτια οθωμανικής αρχιτεκτονικής που διασώζεται χάρη στην υποδειγματική αναστήλωσή του.
Περιδιαβαίνοντας θα περάσεις και από την οδό Μοχάμεντ Αλί, θα ανακαλύψεις την παλιά συνοικία και το τζαμί του Χουσεϊν Μπέη, ενώ η θέα του προαυλίου του 7ου Δημοτικού Σχολείου σε κάνει να ζηλεύεις τα παιδιά που φοιτούν σε αυτό και θέλεις να γυρίσεις στα μαθητικά σου χρόνια, τώρα!
Τελευταίο αλλά σε καμία περίπτωση έσχατο, αφήσαμε στη βόλτα μας το Ιμαρέτ.
Πρόκειται για ένα μνημείο εξαιρετικής ομορφιάς το οποίο έχει κηρυχθεί διατηρητέο και, ευτυχώς, χάρη στην οικογένεια Μισιριάν έχει αναστηλωθεί πλήρως. Χαρακτηριστικό του οι μολύβδινοι τρούλοι και οι καμινάδες σε διάφορα ύψη, ενώ τον ανταγωνισμό των εσωτρερικών του αυλών φαίνεται να τον κερδίζει η μεγαλύτερη με την κινστέρνα στη μέση. Το οικοδόμημα το έχτισε ο Μοχάμεντ Άλη (λέγε με και Μεχμέτ Αλή πασά) με αρχικούς στόχους την εκπαίδευση και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών. Με την πάροδο του χρόνου οι αρχικοί στόχοι ατόνησαν και πλήθαιναν οι φωνές όσων ζητούσαν τη μεταφορά του από την πόλη της Καβάλας. Ωστόσο η λειτουργία του Ιεροδιδακσαλείου συνεχίστηκε μέχρι το 1902 και ως φιλανθρωπικό ίδρυμα μέχρι το 1923.
Με την ανταλλαγή των πληθυσμών έμειναν εκεί πρόσφυγες αλλά και άποροι – μέχρι περίπου τη δεκαετία του ’70, ενώ κατά την περίοδο της επταετίας, το Ιμαρέτ παρήκμασε.
Το Ιμαρέτ ανήκει στην αιγυπτιακή κυβέρνηση από την οποία το έχει επινοικιάσει η οικογένεια Μισιριάν και πλέον, λειτουργεί ως πολυτελές κατάλυμα διατηρώντας τη λιτή διακόσμηση και τα γεωμετρικά σχήματα.

Τι καπνό φουμάρει η Καβάλα;
Η ιστορία του καπνού στην Ελλάδα είναι συνυφασμένη με την πόλη της Καβάλας καθώς ήταν η πόλη που συγκέντρωσε στα μέσα του 19ου αιώνα την εμπορική εκμετάλλευση των καπνών της Βαλκανικής και της μοναδικής ποικιλίας μπασμά. Η ανάπτυξη επέφερε αλλαγές στην κοινωνία της πόλης με τη δημιουργία μιας ισχυρής και πλούσιας αστικής τάξης εμπόρων, με την παρουσία εμπορικών οίκων και προξενείων ευρωπαϊκών χωρών αλλά και με τη συσσώρευση εργατών από την ύπαιθρο αλλά και προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής.
Οι περισσότερες καπναποθήκες συγκεντρώθηκαν αρχικά στην περιοχή του Αϊ – Γιάννη ώστε να είναι εύκολη η πρόσβαση στο λιμάνι για τη φόρτωση και τη μεταφορά του καπνού, αλλά μετά το 1900 καπναποθήκες χτίστηκαν και σε άλλες συνοικίες. Τη «χρυσή εποχή» μέχρι το 1918, στην Καβάλα δραστηριοποιούνταν περί τις 50 εταιρείες καπνού και 160 καπναποθήκες απασχολώντας εργατικό δυναμικό 14.000.
Δεν είναι τυχαίο ότι το 1914 στην Καβάλα υπογράφηκε η πρώτη συλλογική σύμβαση εργασίας και αναπτύχθηκε έντονο συνδικαλιστικό κίνημα. Της ακμής ακολούθησε η παρακμή καθώς η παγκόσμια κρίση και η ανεργία του 1929 έπληξε και τον κλάδο του καπνού και τη διετία 1927-8 έγιναν μαζικές απεργίες με νεκρούς και τραυματίες.

Κατηφορίζοντας…
Ωραία η βόλτα στην Παναγία, άκρως απολαυστική, αλλά η καρδιά της πόλης είναι … downtown. Στην πλατεία Ελευθερίας κυλά η καθημερινότητα, στον πεζόδρομο της Μεγάλου Αλεξάνδρου θα τους δεις όλους και θα σε δουν (τίνος είσαι εσύ;) καθώς θα προσπαθείς να αποφασίσεις πού θα πιείς τον καφέ σου (την καπναποθήκη που έγινε εμπορικό κέντρο την είδες;). Η εμπορική δραστηριότητα είναι συγκεντρωμένη στην οδό Ομονοίας, ενώ θα συναντήσεις και τα νεοκλασικά κτήρια που έχουν απομείνει. Το Δημαρχείο, η Μεγάλη Λέσχη, το Μέγαρο Τόκου, το παλιό Παρθεναγωγείο (σήμερα στεγάζει σχολείο), το Μέγαρο Wix είναι κάποια από αυτά. Μη σταθείς μόνο στο εξωτερικό, χτύπα την πόρτα και μπες!

Τις Καμάρες, με μήκος 270μ. και (μέγιστο) ύψος 26μ. δεν θα τις χάσεις μιας και είναι το πιο χαρακτηριστικό σημείο της Καβάλας. Είναι διατηρητέο μνημείο και πλέον πολύβουο λόγω των αυτοκινήτων που… δεν τις αφήνουν να ησυχάσουν. Αποτελούν τμήμα ενός μεγάλου συστήματος ύδρευσης του βράχου της Παναγίας που είχε μήκος 6.400μ. Τη σημερινή μορφή την πήρε την εποχή του Σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (ναι, αυτού που έβλεπες στην tv) καθώς οι ειδικοί από μελέτες της τοιχοποιίας θεωρούν ότι είναι παλαιότερο.
Στο τμήμα που διασώζεται σήμερα θα δείτε προσφυγικά σπίτια τα οποία έχουν αναστηλωθεί και φροντιστεί, ενώ πολύ κοντά υπάρχουν μαγαζάκια του περασμένου αιώνα και μεντρεσές.

Είπαμε, η βόλτα στην Καβάλα όσο χαλαρή και να είναι δεν παύει να είναι μια βόλτα στην ιστορία! Και σου επιφυλάσσει ενδιαφέρουσες συναντήσεις… με διαφορετικούς πολιτισμούς και εθνικότητες.

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *